Pierwsze spotkanie zatytułowane „O Rodzicielstwie ” odbędzie się 07.10.2025 r. i zostanie poprowadzone przez Panią dr n. med. Lidię Popek – Konsultanta Wojewódzkiego w Dziedzinie Psychiatrii Dzieci i Młodzieży.

Szczegółowy harmonogram wraz z tematyką dedykowanych Państwu spotkań znajduje się w linku: afcda181-0b17-4fe7-88f1-c9f77652dc40

zapraszam do zapoznania się z ofertą bezpłatnych warsztatów online dla dzieci i młodzieży oraz rodziców/opiekunów prawnych dotyczących zdrowia psychicznego, realizowanych w ramach projektu “Zadbajmy o zdrowie psychiczne warszawskich uczniów”.

Organizatorem akcji jest fundacja Moonka.

Poniżej link do strony fundacji wraz z opisem akcji oraz przekierowaniem do zapisów.

https://warszawa.moonka.pl/

Jeśli znajdujesz się w trudnej sytuacji i chcesz porozmawiać ze specjalistą, zadzwoń pod bezpłatny numer:

116 111 – całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę;

116 123 – całodobowy telefon zaufania dla osób dorosłych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego;

22 484 88 01 – antydepresyjny telefon zaufania Fundacji ITAKA;

22 484 88 04 – telefon zaufania młodych Fundacji ITAKA;

800 70 22 22 – całodobowy telefon dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym;

800 108 108 – telefon wsparcia Fundacji Nagle sami;

800 12 12 12 – dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka.

polecamy Państwa uwadze artykuł, który ukazał się na platformie Librus. Jego tematem jest komunikacja z nastoletnim dzieckiem. Co i jak mówić?  Czego unikać? Oto krótkie podsumowanie artykułu: ” Mówmy do nich tak, jak chcemy, by mówiono do nas. Z szacunkiem i poszanowaniem ich podmiotowości”.

Zapraszamy do lektury:

https://portal.librus.pl/rodzina/artykuly/czego-nie-mowic-nastolatkowi

10 zasad dobrego wychowania dla dzieci  i młodzieży

Dobre maniery to klucz do sukcesu w życiu szkolnym, osobistym i zawodowym. Jako rodzice, jesteśmy odpowiedzialni za wpojenie naszym dzieciom zasad dobrego wychowania od najmłodszych lat. Nie jest to łatwe zadanie, ale konsekwentne nauczanie i dawanie dobrego przykładu może przynieść wspaniałe rezultaty. Poznaj 10 zasad, które pomogą Ci wychować uprzejme i dobrze wychowane dzieci.

1. Szacunek dla innych

Jedną z najważniejszych zasad dobrego wychowania jest szacunek dla innych ludzi, niezależnie od ich wieku, statusu społecznego czy pochodzenia. Naucz swoje dzieci, aby zawsze traktowały innych z szacunkiem, używały uprzejmych słów i nie oceniały ludzi po pozorach.

Warto również zwrócić uwagę na szacunek wobec starszych osób, nauczycieli i autorytetów. Dzieci powinny wiedzieć, jak się zachować w obecności osób starszych, jak się do nich zwracać i jak okazywać im należyty szacunek.

2. Używanie magicznych słów

„Proszę”, „dziękuję”, „przepraszam” – to magiczne słowa, które powinny być obecne w słowniku każdego dobrze wychowanego dziecka. Naucz swoje pociechy, aby zawsze używały tych słów w odpowiednich sytuacjach, np. gdy proszą o coś, dziękują za prezent lub przepraszają za swoje zachowanie.

Używanie uprzejmych słów nie tylko pokazuje szacunek dla innych, ale również buduje pozytywne relacje i sprawia, że dziecko jest postrzegane jako dobrze wychowane i miłe.

3. Dobre maniery przy stole

Wspólne posiłki to doskonała okazja do nauczenia dzieci dobrych manier przy stole. Naucz swoje pociechy, jak prawidłowo używać sztućców, jak siedzieć przy stole i jak prowadzić uprzejmą konwersację podczas posiłku.

Ważne jest również, aby dzieci wiedziały, że nie należy mówić z pełnymi ustami, mlaskać czy siorbać. Dobrze wychowane dziecko powinno również wiedzieć, jak poprosić o podanie czegoś i podziękować za posiłek.

4. Punktualność

Punktualność to cecha, która jest niezwykle ceniona zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Naucz swoje dzieci szacunku dla czasu innych ludzi poprzez przybycie na umówione spotkania o czasie.

Wytłumacz dzieciom, że spóźnianie się jest nie tylko nieuprzejme, ale również może powodować niepotrzebny stres i problemy dla innych osób. Dobrym pomysłem jest również nauczenie dzieci planowania swojego czasu i przygotowywania się do wyjścia z odpowiednim wyprzedzeniem.

5. Empatia i życzliwość

Empatia i życzliwość to cechy, które są niezwykle ważne w budowaniu dobrych relacji z innymi ludźmi. Naucz swoje dzieci, aby zawsze starały się zrozumieć uczucia i potrzeby innych osób oraz aby okazywały im życzliwość i wsparcie.

Warto również zwrócić uwagę na to, aby dzieci nie wyśmiewały się z innych, nie plotkowały i nie obgadywały za plecami. Dobrze wychowane dziecko powinno wiedzieć, że każdy zasługuje na szacunek i dobre traktowanie.

6. Kultura osobista

Kultura osobista to szeroki temat, który obejmuje wiele aspektów naszego zachowania. Naucz swoje dzieci podstawowych zasad higieny osobistej, dbania o swój wygląd i porządek wokół siebie.

Ważne jest również, aby dzieci wiedziały, jak się zachować w miejscach publicznych, takich jak kino, teatr czy restauracja. Dobrze wychowane dziecko powinno wiedzieć, że nie należy krzyczeć, biegać czy przeszkadzać innym w takich miejscach.

7. Szacunek dla cudzej własności

Szacunek dla cudzej własności to kolejna ważna zasada dobrego wychowania. Naucz swoje dzieci, aby zawsze szanowały rzeczy należące do innych osób i nie niszczyły ich.

Wytłumacz dzieciom, że pożyczając coś od kogoś, należy o to dbać i oddać w takim samym stanie, w jakim się to dostało. Dobrze wychowane dziecko powinno również wiedzieć, że nie wolno zabierać czyichś rzeczy bez pozwolenia.

8. Umiejętność słuchania

Umiejętność słuchania to cenna umiejętność, która przydaje się w wielu sytuacjach życiowych. Naucz swoje dzieci, aby zawsze uważnie słuchały, gdy ktoś do nich mówi, i nie przerywały rozmówcy.

Warto również zwrócić uwagę na to, aby dzieci potrafiły zadawać trafne pytania i prosiły o wyjaśnienie, gdy czegoś nie rozumieją. Dobry słuchacz to osoba, która nie tylko słyszy, ale również stara się zrozumieć przekazywane informacje.

9. Odpowiedzialność za swoje czyny

Odpowiedzialność za swoje czyny to ważna cecha, która powinna być wpajana dzieciom od najmłodszych lat. Naucz swoje pociechy, aby zawsze brały odpowiedzialność za swoje działania i nie zrzucały winy na innych.

Wytłumacz dzieciom, że każdy popełnia błędy, ale ważne jest, aby potrafić się do nich przyznać, przeprosić i wyciągnąć wnioski na przyszłość. Dobrze wychowane dziecko powinno również wiedzieć, że jego czyny mają konsekwencje i wpływają na innych ludzi.

10. Bycie sobą

Ostatnia, ale nie mniej ważna zasada dobrego wychowania to bycie sobą. Naucz swoje dzieci, aby zawsze były wierne swoim wartościom i przekonaniom, nawet jeśli inni mają odmienne zdanie.

Wytłumacz dzieciom, że nie muszą być idealne i dostosowywać się do oczekiwań innych, ale powinny być uczciwe, szczere i autentyczne. Dobrze wychowane dziecko to takie, które ma poczucie własnej wartości i szanuje siebie tak samo, jak innych ludzi.

                     Życzymy Państwu sukcesów wychowawczych                            

Pedagog szkolny i Zespół Psychologiczno-Pedagogiczny SP 385

Okres dojrzewania jest burzliwy, wymagający i niezwykle ważny w życiu dziecka. To czas pełen zmian, wyzwań, niezwykłych odkryć, doświadczeń, poszukiwań ukierunkowanych na budowanie swojej tożsamości.

„Dzieci bardziej niż czegokolwiek innego potrzebują miłości oraz takich zasad życia, które jasno ustalają, co jest dobre, a co złe”.

Kilka praktycznych wskazówek, sygnalizujących, jak efektywnie wspierać dziecko w jego rozwoju:

1. Realne wymagania: Ważne jest, aby stawiać dziecku wymagania, ale jednocześnie być elastycznym i dostosowywać je do indywidualnych możliwości i potrzeb dziecka.
2. Zachęcanie do samodzielności: Pozwalaj dziecku na podejmowanie własnych decyzji i działanie w pojedynkę. Rozwija to sprawczość i zdolności do samostanowienia oraz buduje pewność i wiarę w siebie.
3. Pytaj o zdanie: Regularnie proszenie dziecka o opinie i uwagi na dany temat wzmacnia jego poczucie bycia ważnym i docenianym członkiem rodziny. Wyrażanie i omawianie swoich opinii to świetny sposób na budowanie otwartości i tolerancji u dziecka.
4. Stymuluj do konstruktywnej dyskusji: Prowadzenie otwartych dyskusji z dzieckiem pomaga w rozwijaniu jego umiejętności komunikacyjnych i krytycznego myślenia.
5. Motywuj we właściwy sposób: Motywuj dziecko do działania, ale też ucz je, że odpuszczanie i akceptacja porażek są częścią życia i procesu uczenia się.
6. Wsparcie w budowaniu kontaktów społecznych: Pomagaj dziecku w nawiązywaniu i utrzymywaniu przyjaźni oraz relacji społecznych. Jest to niezwykle ważne dla rozwoju emocjonalnego i społecznego.
7. Wsparcie w realizacji pasji: Zachęcaj i wspieraj dziecko w odkrywaniu i rozwijaniu jego zainteresowań i pasji. Hobby i rzeczy, które dziecko robi w wolnym czasie to zarówno coś naukowego, ale także pozytywnie wpływającego na dobre samopoczucie dziecka.
8. Uczenie dzieci jak zarządzać i bezpiecznie organizować czas wolny (bezpieczne i niebezpieczne formy spędzania czasu wolnego).

Czas dorastania /dojrzewania – jaki jest?

Czas dorastania bywa trudny dla dziecka i dla rodzica. Na nastolatka czyhają niebezpieczne sytuacje, podejrzani ludzie i pokusy, które mogą sprowadzić go na złą drogę. Uświadomienie dziecku, jakie są konsekwencje tych niebezpieczeństw, może uchronić go przed tragedią.

Dorastający nastolatek a otoczenie

Dzieci wkraczające w okres dojrzewania czasami liczą się bardziej ze zdaniem swoich kolegów, mniej ze zdaniem rodziców. Wiek nastoletni to czas na naukę nowych ról społecznych i zachowań oraz odnajdywanie swojego miejsca w grupie. Nastolatki bardzo często uważają, że rodzice ich nie rozumieją, dlatego lepiej poszukać wsparcia gdzie indziej. Grupa rówieśnicza w tym okresie jest po prostu bardzo ważna.

Faza buntu przeciwko rodzicom jest naturalnym etapem rozwoju. Potrzebna jest, by młody człowiek mógł wyodrębnić się. Dla rodziców jest to niezwykle trudny czas, bo nastoletni bunt wiąże się z wieloma trudnymi emocjami – złości, płaczu. Bezpieczna relacja dziecka z rodzicem pomaga mu w wyrażeniu trudnych emocji.

Rodzic nie może zapominać o tym, jak łatwo w wieku nastoletnim popaść w kłopoty lub być pod wpływem nieodpowiedniego towarzystwa. Dlatego trzeba zwracać szczególną uwagę na znajomych ze szkoły oraz spoza niej. Dorastanie nie jest łatwym czasem, więc dziecko może szukać zrozumienia albo odreagowania swoich emocji w nałogach, używkach lub zacząć się spotykać z niewłaściwymi osobami. Dziecko może również, ze zwykłej ciekawości, chcieć spróbować zapalić papierosa czy napić się alkoholu. Ta chęć próbowania może być wynikiem chęci przypodobania się kolegom. Nastolatek, by mógł czuć się akceptowany przez rówieśników, będzie chciał robić te same rzeczy co oni. Emocje będzie odreagowywać w alkoholu, używkach, kiedy w domu nie będzie mieć zrozumienia i wsparcia tego, co przeżywa oraz gdy rodzice nie pozwalają na okazywanie uczuć np. złości.

Problemy /pułapki wieku dojrzewania:

• Zaburzenia odżywiania (bulimia, tj. niekontrolowane napady objadania się i prowokowanie najczęściej wymiotów lub stosowanie innych form przeczyszczania, stosowanie preparatów odchudzających; anoreksja jadłowstręt psychiczny prowadzący powoli do coraz drastyczniejszego ograniczania spożywanych pokarmów; kompulsywne jedzenie, utrata kontroli nad ilością i jakością przyjmowanych pokarmów, epizody żarłoczności; ortoreksja, czyli bardzo duża koncentracja na zdrowym odżywianiu).

Każda wyraźna zmiana w zachowaniu dziecka powinna być dla rodzica czerwoną flagą i zwrócić jego uwagę. Nagłe spożywanie dużych ilości jedzenia, lub na odwrót zmniejszenie porcji, jest niepokojące. Zwiększona liczba ćwiczeń i aktywności ruchowej, również powinny zwrócić twoją uwagę. Niepokojącym sygnałem może być coraz większe zainteresowanie odchudzaniem i dietami cud, rezygnowanie z ulubionych potraw, chodzenie do toalety zaraz po posiłku, przyjmowanie środków przeczyszczających, unikanie jedzenia w towarzystwie innych osób oraz to, że nagle z lodówki zaczęło znikać bardzo dużo jedzenia.

• Depresja u nastolatków to poważny problem zdrowia psychicznego, który powoduje utrzymujące się uczucie smutku i utratę zainteresowania aktywnością; wpływa na to, jak myśli, czuje i zachowuje się nastolatek oraz może powodować problemy w każdej sferze życia. Nastolatki z poważną depresją, zwłaszcza te, które również sięgają po używki, w akcie desperacji mogą zacząć myśleć o samobójstwie lub podejmować próby samobójcze. Dlatego ważne jest, aby traktować wszelkie myśli i zachowania ostrzegające przed samobójstwem bardzo poważnie. To prawdziwe wołanie o pomoc.
• Stany lękowe: w powstawaniu zaburzeń lękowych biorą udział czynniki biologiczne (zaburzenia równowagi neuroprzekaźników w mózgu, zaburzenia budowy anatomicznej mózgu), czynniki genetyczne (większe ryzyko zachorowania, gdy członkowie rodziny cierpią na zaburzenia lękowe) oraz czynniki środowiskowe (dziecko lękowych rodziców „uczy” się lękowego nastawienia względem otoczenia, nabiera poczucia, że jest bezradne wobec napotykanych trudności. Stany lękowe wzmacniane są przez: styl wychowania (nadopiekuńczość, nadmierna krytyka lub nadmierne kontrolowanie dziecka); brak poczucia bezpieczeństwa w relacji z opiekunami (na przykład gdy opiekunowie stosują przemoc, zaniedbują dziecko, nie dają mu wsparcia w trudnych sytuacjach); doświadczenie odrzucenia lub przemocy ze strony rówieśników; inne traumatyczne doświadczenia – na przykład: utrata opiekuna, wypadek, choroba. Silne stany lękowe nie mogą być bagatelizowane. Zauważony przez rodzica problem warto skonsulować ze szkolnym lub poradnianym specjalistą.
• Cyberprzemoc, czyli nastolatek w sieci

Internet stał się drugą rzeczywistością. Współczesne nastolatki spędzają mnóstwo czasu w social mediach i kreują tam swój wizerunek.

Takie portale mają zalety (m.in. dają możliwość rozwijania zainteresowań, poznawania podobnych sobie ludzi), ale mają też swoją ciemną stronę (zdarza się, że zdjęcia lub filmiki stają się przedmiotem zastraszania albo nękania; łatwo jest tak przeinaczyć informację, by roznosiła się dalej w sposób oczerniający ofiarę; bardzo ważne jest uświadomienie dziecku, żeby uważało na to, co udostępnia w mediach społecznościowych lub wysyła w prywatnych wiadomościach. Bardzo ważne są rozmowy z dzieckiem o tym, jak bezpiecznie korzystać z wirtualnej przestrzeni. Jako rodzice często jesteśmy przykładem tego ile czasu spędzamy w internecie oraz jak dbamy o netykietę.

• Nielegalne substancje /dopalacze i narkotyki

Jeżeli rodzic ma podejrzenia, że jego dziecko zażywa narkotyki, jest np. nieobecne lub przeciwnie – bardzo pobudzone, ma mocno rozszerzone lub bardzo zwężone źrenice czy zachowuje się w inny niepokojący sposób, to warto poszukać pomocy np. na specjalnej infolinii  tel. 800 199 990

• Szkodliwe nałogi – palenie papierosów (jednorazowe e-papierosy, które można kupić w sklepie stacjonarnym i internetowym) i spożywanie alkoholu; używki mogą zniszczyć zdrowie, ale w przypadku alkoholu i narkotyków również życie dorastającego młodego człowieka;
• Uzależnienie od technologii i Internetu

Duża ilość aplikacji, social mediów i przy tym łatwość w dostępie do urządzeń i Internetu powoduje, że coraz częściej młodzież zatraca się w wirtualnym świecie. Podobna sytuacja ma miejsce w świecie gier komputerowych. Łatwo popaść w nałóg, kiedy nastolatek przedkłada grę nad obowiązki szkolne i kontakty z bliskimi. Najbardziej uzależnione osoby nie potrafią radzić sobie w realnym świecie i wymagają specjalistycznej terapii.

Bardzo ważne z punktu widzenia rodzica

Będąc rodzicem rozsądne jest nie popadać ze skrajności w skrajność: albo na wszystko pozwalać (w sytuacji nagrody) albo wszystkiego zabraniać (w sytuacji kary).  Bardzo ważne jest uczestniczenie w życiu dziecka w roli obserwatora i przyjaciela, co pomoże dyskretnie kontrolować to, co dzieje się w życiu dziecka – wspólne wyjścia czy imprezy mieszczą się w normie, ale ważne jest, aby rodzic dbał o to, by zawsze wiedzieć, gdzie przebywa jego nastoletnie dziecko i z kim spędza czas. Dla dziecka postawienie granicy i jasna reakcja rodziców daje mu poczucie bezpieczeństwa. Warto postawić na konsekwencję wychowawczą (spójność zasad wychowawczych pomiędzy matką i ojcem).

Dziecko wymaga uwagi, poświęcenia, zrozumienia i komunikacji. Skuteczna komunikacja z dzieckiem to fundamentalny element w procesie wychowania i budowania trwałych więzi. Warto mieć na uwadze, że dzieci nie zawsze wyrażają swoje potrzeby i emocje w sposób jasny, dlatego rodzice powinni być gotowi na cierpliwe, wspierające i empatyczne podejście.

Empatyczne rozmowy z dziećmi są kluczem do zadbania o dobry kontakt z dzieckiem. Kochający rodzic  znajduje codziennie czas dla swojego dziecka, interesuje się jego myślami, uczuciami, suksesami i porażkami. Podtrzymywanie kontaktu i więzi z dzieckiem stanowi podstawę skutecznego wspierania jego rozwoju i umiejętności w sferze społecznej i emocjonalnej. Warto od najmłodszych lat zadbać o odpowiednią komunikację z dzieckiem, bowiem zaprocentuje to w przyszłości głębszą relacją, wzajemnym zrozumieniem i zaufaniem.

JAK ROZMAWIAĆ Z DZIECKIEM? Kilka wskazówek dla Rodziców

• Nie zbywaj pytań dziecka milczeniem. Rozmawiaj ze swoim dzieckiem szczerze. Nie bój się przyznać, jeśli czegoś nie wiesz.
• Dostosuj odpowiedzi do wieku, umiejętności rozumienia i stopnia zainteresowania przez dziecko.
• Nie bój się stanowczości. Właśnie tego potrzebuje Twoje dziecko – poczucia bezpieczeństwa.
• Nie zwracaj dziecku uwagi przy innych osobach, jeśli nie jest to konieczne. Nastolatek bardziej przejmuje się tym, co dorosła osoba mówi do niego, jeśli rozmowa toczy się w cztery oczy.
• Nie chroń dziecka przed konsekwencjami niewłaściwych zachowań. Czasami dobrze jest nauczyć się rzeczy bolesnych i nieprzyjemnych.
• Nie przejmuj się słowami dziecka typu „nienawidzę cię”. Czasami dziecko używa takich słów po to, by przyciągnąć uwagę rodzica.
• Nie dawaj dziecku obietnic bez pokrycia. Dziecko czuje się zawiedzione, kiedy nic z tego wszystkiego nie wychodzi.
• Bądź konsekwentnym rodzicem. Rozliczaj dziecko z tego, na co się z nim umawiasz. Monitoruj i wspieraj wybory swojego dziecka.
• Podaruj dziecku więcej swojego wolnego czasu. Bądź przy dziecku zarówno wtedy, kiedy odnosi sukcesy, jak również wtedy, kiedy odnosi porażki. Twoje dobre słowo, Twoje przytulenie jest mu potrzebne na co dzień, to go wzmacnia i uczy radzić sobie z porażką.
• Bądź PRZYJACIELEM swojego dziecka.   

Informacja dla zainteresowanych Rodziców:

Pogłębioną wiedzę na temat wspierania rozwoju i zdrowia młodych ludzi znajdziecie Państwo

w książce Katarzyny Waszyńskiej pt. „Nastolatki na zakręcie, czyli jak wspierać zdrowie

w głowie młodych ludzi”, wyd. Charaktery 2023.

Życzymy Państwu sukcesów wychowawczych. Będąc otwarci na potrzeby naszych uczniów zapraszamy do kontaktu,

Pedagog szkolny i Zespół Psychologiczno-Pedagogiczny SP 385

Poziom rekomendacji:

Program został oceniony jako spełniający standardy poziomu I PROGRAM OBIECUJĄCY

Założenia programu:

Założenia programu opierają się na koncepcji psychologii pozytywnej M.P. Selligmana (2006, 2010) oraz na koncepcji uważności (mindfulness) opisanej przez Jon Kabat – Zinna (1995, 2017). Koncepcja psychologii pozytywnej, koncentruje się na tym, co w człowieku jest dobre i użyteczne, co służy jego zdrowiu i szczęściu. Zgodnie z tym ujęciem program opiera się na założeniu, że ukształtowane na wczesnych etapach edukacji szkolnej umiejętności społeczne i emocjonalne, a także poczucie własnej wartości w znacznym stopniu mogą przyczynić się do zapewnienia zdrowia psychicznego, dobrostanu oraz osiągania sukcesów w szkole i w życiu. Najważniejsze w programie jest więc dążenie do rozwoju takich postaw i cech charakteru dzieci jak: uważność, ciekawość, wytrwałość, życzliwość, wdzięczność i optymizm. Koncepcja psychologii pozytywnej M. P. Seligmana  wyjaśnia również mechanizm wpływu sposobu interpretowania i rozumienia zdarzeń na samopoczucie i zachowanie człowieka. W programie dzieci są uczone, że mogą mieć wpływ na to, w jaki sposób spostrzegają i interpretują różne wydarzenia ze swojego życia. Od tych interpretacji zależy ich odporność na stres, poczucie siły i własnej wartości. Druga  koncepcja do której odwołuje się w swoich założeniach program to koncepcja uważności (Jon Kabat Zinna — Mindfulness Based Stress Reduction). Badania nad strukturą i funkcjonowaniem ludzkiego mózgu jednoznacznie potwierdzają, że ćwiczenie koncentracji uwagi może mieć wpływ na redukcję stresu i dobre samopoczucie (Hawn, 2013).  Przyczyną trudności w nauce, problemów ze zdrowiem i złego funkcjonowania bywa rozproszenie uwagi i nieumiejętność koncentracji. Ćwicząc u dzieci uważność program uczy świadomego reagowania i podejmowania działań w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie.

Opis programu:

Przed przystąpieniem do realizacji zajęć z dziećmi nauczyciel lub wychowawca uczestniczy w 14 godzinnym szkoleniu dla realizatorów. Prowadzone metodami warsztatowymi szkolenie ma na celu przygotowanie nauczycieli  do prowadzenia zajęć z uczniami, zapoznanie z zawartością programu, metodyką i materiałami do prowadzenia zajęć. Na podstawie szkolenia a także otrzymanych scenariuszy zajęć — nauczyciel prowadzi z uczniami z 10 tematów programu. Są to:

1. Apteczka skarbów – jak leczyć rany duszy?
2. Optymizm – myśl pozytywnie, wtedy jest łatwiej!
3. Przyjaźń – okazuj miłość i przyjaźń.
4. Kreatywność – ucz się całe życie.
5. Wytrwałość – nie poddawaj się, sukces w życiu to bieg na długi dystans.
6. Zdrowie fizyczne – dbaj o zdrowie i ćwicz codziennie — to poprawia samopoczucie.
7. Szczerość – nie komplikuj niepotrzebnie swojego życia.
8. Życzliwość – próbuj zrozumieć i wspierać innych.
9. Wdzięczność – okazuj wdzięczność za wszystko, co cię spotyka.
10. Marzenia – wyznaczaj sobie cele i podążaj za marzeniami!

Cele programu:

Cel główny

Rozwijanie u uczniów w wieku 8-12 lat umiejętności radzenia sobie ze stresem i trudnościami, a także kształtowanie postaw optymizmu, empatii, wytrwałości i wiary w siebie

Cele szczegółowe

• budowanie poczucia własnej wartości i prawidłowej samooceny na podstawie świadomości własnych uczuć i potrzeb,
• uczenie koncentracji i uważnego, świadomego podejścia do otaczającej rzeczywistości, do siebie i do innych,
• kształtowanie umiejętności nawiązywania i utrzymywania bliskich relacji z innymi,
• rozwijanie kompetencji poznawczych i kreatywności.

Poziom rekomendacji:

Program został oceniony jako spełniający standardy jakości II poziomu DOBRA PRAKTYKA

Założenia programu:

„Unplugged” jest programem profilaktycznym, który oparty jest na strategii Wszechstronnego Wpływu Społecznego (CSI). Podstawy teoretyczne wywodzą się z teorii uodparniania postaw McGuire, teorii uzasadnionego działania Ajzena i Fishbeina oraz teorii społecznego uczenia się Bandury. Teorie te opierają się na założeniu, że zachowanie człowieka determinowane jest przez wpływ takich czynników, jak: postawy, normy społeczne, modelowanie, presja grupy. W myśl tych teorii ludzie decydując się na określone zachowania kierują się subiektywnymi przekonaniami na temat tego, co myślą i w jaki sposób się zachowują inni członkowie grupy. Subiektywne przekonania o postawach innych ludzi nie odzwierciedlają stanu faktycznego i przybierają postać tzw. błędnych przekonań normatywnych. Według wyżej wymienionych teorii to, czy podjęte zostaną przez jednostkę zachowania prozdrowotne lub ryzykowne w dużej mierze zależy od tego, które z tych zachowań postrzegane są jako powszechne i akceptowane społecznie. Postrzeganie zachowań ryzykownych takich, jak np. używanie substancji psychoaktywnych, jako dominujących i akceptowanych społecznie sprzyja nasilaniu się tego rodzaju zachowań problemowych. Natomiast przekonanie o małym rozpowszechnieniu zachowań prozdrowotnych zniechęca jednostki do angażowania się w zachowania korzystne dla ich zdrowia.

Zależności te zostały potwierdzone w licznych badaniach dotyczących zachowań ryzykownych wśród dzieci i młodzieży i ujawniły wzrost używania zarówno legalnych, jak i nielegalnych substancji psychoaktywnych pod wpływem nacisku grupowego w środowisku rówieśniczym (Borsari i Carey, 2003). W okresie dojrzewania wpływ grupy rówieśniczej ma potężną siłę oddziaływania. Młodzi ludzie, dokonując wyborów w zakresie własnych zachowań mogą  kierować się błędnymi przekonaniami o tym, jakiego rodzaju normy panują w grupie i jakiego rodzaju zachowania są popularne wśród ich kolegów. Badania z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki wskazują, iż wśród młodzieży panuje powszechne przeświadczenie, że duża  liczba osób w ich wieku podejmuje różne zachowania ryzykowne, w tym eksperymentowanie z substancjami psychoaktywnymi, a używanie tego rodzaju środków jest coraz powszechniejszym zachowaniem w tej grupie wiekowej. Natomiast badania epidemiologiczne wskazują, iż w ostatnich latach obserwujemy tendencje stabilizujące lub spadek używania poszczególnych środków psychoaktywnych, z wyłączeniem używania marihuany.

Kształtowanie się tego rodzaju błędnych przekonań normatywnych wśród młodzieży oraz ich wpływ na angażowanie się w ryzykowne zachowania tłumaczy teoria uzasadnionego działania Ajzena i Fishbeina. Według tej teorii podejmowanie określonych zachowań, w tym używanie substancji psychoaktywnych, zależy od:

• postawy wobec tych zachowań, która ukształtowana została na podstawie wiedzy o konsekwencjach działań; subiektywnych norm, które kształtują się na bazie przekonań dotyczących rozpowszechnienia danego zachowania oraz aprobaty lub dezaprobaty dla tych zachowań przez znaczące osoby (rówieśników, rodziców, idoli);
• poczucia osobistej kontroli nad zachowaniem, która kształtuje się na podstawie wcześniejszych doświadczeń i odzwierciedla przekonanie o możliwości podjęcia danego zachowania.

Autorzy teorii wskazują, iż ludzie niezależnie od wieku mają tendencję do podejmowania zachowań, o których sądzą, że są powszechne i akceptowane przez ważne dla nich osoby. Zachowania problemowe są na ogół bardziej widoczne i łatwiej zapamiętywane niż zachowania zgodne z obowiązującymi normami. W związku z tym może to powodować wśród młodzieży powstanie błędnego przekonania, że zachowania niekorzystne dla zdrowia (np. używanie narkotyków lub palenie papierosów) są bardziej powszechne w ich grupie wiekowej niż jest to w rzeczywistości oraz, że wśród ich rówieśników istnieje przyzwolenie na tego rodzaju zachowania. Przekaz ten jest następnie rozpowszechniany przez członków grupy, którzy funkcjonują jak „nosiciele fałszywych przekonań” (Perkins, 1997). Ukształtowane w ten sposób błędne przekonania o znacznym rozpowszechnieniu i akceptacji używania substancji psychoaktywnych przez nastolatków oraz wpływy społeczne zachęcające młodych ludzi do używania tych substancji odgrywają istotną rolę w inicjowaniu picia alkoholu, palenia papierosów czy eksperymentowania z narkotykami i sprzyjają sięganiu po te substancje.

Badacze tej problematyki (Botvin i wsp. 1995, Hansen i Graham 1991) wskazują, iż wpływy te można skutecznie osłabiać wyposażając młodych ludzi w konkretne umiejętności takie, jak: krytyczne myślenie, umiejętność odmawiania, podejmowania decyzji, radzenie sobie ze stresem, umiejętność komunikowania się (tzw. umiejętności życiowe) oraz korygując błędne przekonania normatywne. Jednoczesne dostarczanie młodzieży wiedzy o zdrowotnych i psychospołecznych konsekwencjach używania substancji psychoaktywnych jest dodatkowym czynnikiem chroniącym.

Wykorzystywane w „Unplugged” strategie działań profilaktycznych obejmują: rozwijanie umiejętności życiowych uczniów, korygowanie błędnych przekonań normatywnych (edukacja normatywna) oraz przekazywanie wiedzy o konsekwencjach używania substancji psychoaktywnych. Program uwzględnia także wiedzę o czynnikach chroniących młodzież przed okazjonalnym i problemowym używaniem środków psychoaktywnych oraz odwołuje się do wiedzy z psychologii rozwojowej, która konieczna jest w ustalaniu celów oddziaływań profilaktycznych adresowanych do młodzieży.

Opis programu:

Realizacja programu:

Część programu przeznaczona dla uczniów składa się z 12 lekcji, które koncentrują się na umiejętnościach życiowych, przekonaniach normatywnych i wiedzy o substancjach psychoaktywnych. Sa one prowadzone  przez nauczyciela w klasie szkolnej i obejmują jedno spotkanie w tygodniu. Każda lekcja prowadzona jest według następującego schematu: wprowadzenie (ewentualnie przypomnienie najważniejszych informacji z poprzedniej lekcji), mini wykład wprowadzający do aktualnego tematu, realizacja tematu z użyciem aktywizujących metod pracy, podsumowanie zajęć, ewentualnie zadanie domowe dla uczniów.

Tematyka zajęć dla uczniów dotyczy problemów takich, jak:

• konformizm,
• przejawy nacisku grupowego i sposoby radzenia sobie z nim,
• wiedza o czynnikach ryzyka i czynnikach chroniących przed piciem alkoholu, zróżnicowaniu podatności na alkohol w zależności od płci,
• przekonania normatywne na temat rozpowszechnienia zjawiska używania substancji psychoaktywnych wśród młodych ludzi,
• wiedza o przyczynach i następstwach palenia papierosów,
• umiejętność komunikowania swoich emocji,
• umiejętność asertywnej obrony swoich racji,
• inne umiejętności interpersonalne, których niedostateczne opanowanie może skłaniać do używania substancji psychoaktywnych w sytuacjach towarzyskich,
• wiedza o narkotykach,
• umiejętność radzenia sobie z problemami, formułowania celów i podejmowania decyzji.

Metody realizacji zajęć:

prezentacje, praca w grupach, zadania domowe, scenki sytuacyjne, dyskusje, gry edukacyjne, informacje zwrotne.